Kiralık evde tadilat: Kiracı izinsiz neleri yapabilir?

Emlak Haber Ajansı
6 Min. Okuma

Kiralık bir eve taşınan herkesin aklına benzer sorular gelir: Duvarları istediğim renge boyayabilir miyim, tablo asmak için matkap kullanabilir miyim, eskiyen mutfak dolaplarını kendi paramla yenilesem ne olur? Kiracı ile ev sahibi arasında en sık anlaşmazlık çıkan konulardan biri olan tadilat ve değişiklikler, Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) birkaç kısa ama belirleyici hükümle düzenleniyor. Kiralık evde neyi rahatça yapabileceğinizi, neyin yazılı izin gerektirdiğini ve çıkışta nelerle karşılaşabileceğinizi derledik.

Temel kural: Yenilik ve değişiklik için yazılı rıza

TBK’nın 321. maddesine göre kiracı, kiralananda yenilik ve değişiklikleri kiraya verenin yazılı rızasıyla yapabilir. Kanunun aradığı şekil açık: Sözlü onay, ileride bir anlaşmazlık çıktığında ispat sorunu yaratabilir. Telefonda “olur, yaptırabilirsin” demiş bir ev sahibi, çıkışta farklı bir tutum takınırsa kiracının elinde dayanak kalmayabilir.

Aynı madde iki önemli ayrıntı daha içeriyor:

  • Değişikliğe rıza gösteren ev sahibi, yazılı olarak kararlaştırılmamışsa, evin eski durumuyla geri verilmesini isteyemez.
  • Kiracı, aksine yazılı bir anlaşma yoksa, ev sahibinin rızasıyla yaptığı değişiklikler nedeniyle evde ortaya çıkan değer artışının karşılığını isteyemez.

Yani izin alırken “çıkışta eski hâline getirilecek mi?” ve “masrafı kim üstlenecek, kiradan düşülecek mi?” sorularını da aynı yazıda netleştirmek iki taraf için de en sağlıklı yol.

Hangi işler “değişiklik” sayılır?

Kanun, hangi işin yenilik ya da değişiklik sayılacağını tek tek saymıyor. Genel bir ölçü olarak evin yapısına, tesisatına ya da sabit donanımına dokunan, kiracı çıktıktan sonra da evde kalacak işler bu kapsamda değerlendiriliyor. Pratikte şu ayrım yol gösterici olabilir:

  • Genellikle izin gerektirmeyenler: Taşınabilir mobilya, halı, perde, iz bırakmadan sökülebilen askı ve aydınlatma çözümleri, kiracının kendi beyaz eşyasını kullanması gibi evin yapısını değiştirmeyen düzenlemeler.
  • Yazılı izin alınması gerekenler: Mutfak ya da banyo dolaplarının değiştirilmesi, fayans ve zemin yenilemesi, duvar yıkma veya ekleme, kapı ve pencere değişimi, kombi ya da doğal gaz tesisatında değişiklik, sabit klima montajı.
  • Gri alan: Duvar boyası ve dübel delikleri. Bu konuda önce kira sözleşmesine bakmak gerekiyor; sözleşmede düzenleme yoksa ve yapılacak iş evin rengini ya da görünümünü belirgin biçimde değiştirecekse yazılı onay almak en güvenli seçenek.

Doğal gaz, elektrik ve taşıyıcı sisteme dokunan işlerde ayrıca güvenlik boyutu bulunduğunu da unutmamak gerekiyor. Bu tür müdahaleler yalnızca ev sahibinin değil, yetkili kurum ve uzmanların da sürece dahil olmasını gerektirebiliyor. Apartman dairelerinde ortak alanları ya da binanın dış görünümünü etkileyen işler için ayrıca yönetimin ve kat maliklerinin kararları devreye giriyor.

Boya ve dübel: Olağan kullanım ile hasar arasındaki çizgi

Çıkışta en çok tartışılan konu duvarlar. TBK’nın 334. maddesi, kiracının evi teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlü olduğunu, ancak sözleşmeye uygun kullanım nedeniyle oluşan eskime ve bozulmalardan sorumlu olmadığını belirtiyor. Yıllar içinde boyanın solması ya da kirlenmesi bu nedenle olağan kullanım kapsamında değerlendirilebiliyor.

Buna karşılık izinsiz olarak koyu bir renge boyanan duvarlar, büyük ve çok sayıda delik ya da kalıcı hasarlar olağan eskimenin ötesine geçebiliyor. Aynı maddeye göre kiracının, sözleşme sona erdiğinde sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında başka bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt ettiği anlaşmalar ise geçersiz. Yani “çıkışta her durumda boya parası ödenir” gibi genel bir madde tartışmaya açık; ancak kiracının kendi verdiği zarar bu kapsamın dışında kalmıyor.

İzinsiz değişikliğin olası sonuçları

TBK’nın 316. maddesi, kiracıya evi sözleşmeye uygun ve özenle kullanma borcu yüklüyor. Bu borca aykırılık hâlinde ev sahibi, konut kiralarında en az otuz gün süre vererek aykırılığın giderilmesini, aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak bildirebiliyor. İzinsiz ve evin yapısını etkileyen bir tadilat, bu çerçevede değerlendirilebilecek durumlardan biri. Ayrıca ev sahibi, oluşan zararın giderilmesini ya da evin eski hâline getirilmesini talep edebilir. Tutarlar konusunda anlaşmazlık çıkarsa, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğunu da hatırlatalım.

Arıza ve bakım: Tadilatla karıştırmayın

Her müdahale “tadilat” değil. TBK’ya göre evin olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderleri kiracıya ait (md. 317). Kiracının gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları ise gecikmeden ev sahibine bildirmesi gerekiyor; aksi hâlde doğan zarardan sorumlu tutulabiliyor (md. 318). Örneğin kombinin yıllık bakımı ile tamamen arızalanan bir kombinin değiştirilmesi aynı şey değil. Büyük bir arızayı ev sahibine haber vermeden kendi başınıza “yeniden yapmak”, hem masrafın paylaşımında hem de çıkıştaki hesaplaşmada sorun yaratabilir.

Sorunsuz bir kiracılık için pratik öneriler

  • Taşındığınız gün evin durumunu tarihli fotoğraf ve videolarla kayıt altına alın.
  • Yapmak istediğiniz değişikliği, kapsamını ve masraf paylaşımını içeren kısa bir yazıyla ev sahibinden onay isteyin; mesaj ya da e-posta yazışmalarını saklayın.
  • Onay yazısında çıkışta eski hâle getirme yükümlülüğü olup olmadığını açıkça belirtin.
  • Sökülen orijinal parçaları, örneğin dolap kapaklarını ya da armatürleri, mümkünse saklayın.
  • Çıkmadan önce küçük delikleri kapatıp temizliği yaparak teslim tutanağı düzenleyin.

Kiralık evde yaşamak, evi kişiselleştirmekten vazgeçmek anlamına gelmiyor. Kuralı bilmek ve yazılı iletişimi alışkanlık hâline getirmek, hem depozitonuzu hem de ev sahibiyle ilişkinizi korumanın en kolay yolu.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış