Ev alırken tapu harcı ve diğer masraflar: Kim ne öder?

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Ev alırken bütçenin büyük bölümü doğal olarak satış bedeline ayrılıyor. Oysa tapu müdürlüğünde imzalar atılmadan önce ödenmesi gereken kalemler, özellikle peşinatını son kuruşuna kadar hesaplamış alıcılar için sürpriz olabiliyor. Tapu harcını kim öder, döner sermaye ücreti nedir, zorunlu deprem sigortası hangi aşamada isteniyor, ekspertiz raporu her satışta şart mı? 2026’daki kurallar üzerinden alıcı ve satıcının payına düşenleri bir araya getirdik.

Tapu harcı: Kanunda iki taraf da öder

Satış işlemlerindeki en büyük kalem tapu harcı. 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a bendine göre gayrimenkulün satışında harç, devreden ve devralan için ayrı ayrı binde 20 oranında alınıyor. Yani kanuna göre alıcı da satıcı da beyan edilen bedelin yüzde 2’si kadar harç ödüyor; toplam yük satış bedelinin yüzde 4’üne ulaşıyor. Hukuk bürolarının 2026 güncellemeli rehberleri, bu yıl için oranda geçici bir indirim bulunmadığını belirtiyor.

Basit bir örnekle: 4 milyon liraya satılan bir dairede alıcının ve satıcının harcı ayrı ayrı 80 bin lira, toplam harç ise 160 bin lira oluyor.

Uygulamada tarafların “harcın tamamını alıcı öder” gibi farklı bir paylaşım üzerinde anlaştığı da görülüyor. Bu tür anlaşmalar taraflar arasında geçerli olsa da vergi idaresini bağlamıyor. Bu yüzden kimin neyi ödeyeceğini pazarlık aşamasında yazılı olarak netleştirmek, tapu günü yaşanabilecek gerginliği önlüyor.

Harç hangi bedel üzerinden hesaplanır?

Harçlar Kanunu’nun 63. maddesine göre harca esas değer, taşınmazın emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir bedeli. Başka bir deyişle tapuda emlak vergisi değerinin altında bir rakam yazılsa bile harç en az bu değer üzerinden alınıyor. Bu nedenle satış öncesinde belediyeden taşınmazın emlak vergisi değerini öğrenmek gerekiyor.

Gerçek satış bedelinin altında beyanda bulunmak ise kısa vadeli bir tasarruf gibi görünse de riskli. Düşük beyan sonradan tespit edildiğinde aradaki farka ilişkin harç, vergi ziyaı cezasıyla birlikte talep edilebiliyor. Üstelik düşük gösterilen bedel, ileride evi satarken değer artış kazancı hesabında da alıcının aleyhine sonuç doğurabiliyor.

Döner sermaye ücreti: Harçtan ayrı bir hizmet bedeli

Tapu harcının yanında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün (TKGM) işlem karşılığında aldığı döner sermaye ücreti de ödeniyor. Bu ücret bir vergi değil, hizmet bedeli. TKGM’nin 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren tarife cetveline göre satış işleminde gösterge tutarı 2.227 lira ve bu tutar, işlemin yapıldığı yerin 1 ile 3 arasında değişen yöresel katsayısıyla çarpılıyor. Katsayısı 3 olan bir ilçede tek taşınmazın satışı için ücret 6.681 liraya ulaşıyor. Tarifedeki tutarlara KDV dahil.

Döner sermaye ücreti çoğu zaman alıcı tarafından karşılanıyor, ancak bu da taraflar arasında kararlaştırılabilen bir konu. Konut kredisiyle alınan evlerde satışla birlikte ipotek de tesis edildiğinden, her işlem için ayrı ücret tahakkuk ettiğini hesaba katmak gerekiyor. Kesin tutar, başvurunun ardından sistemin oluşturduğu tahakkukta görülüyor.

Zorunlu deprem sigortası: Eylül 2026’dan itibaren alıcı adına

6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’na göre kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler ve tapuya kayıtlı mesken binaları zorunlu deprem sigortası (DASK) kapsamında. Kanunun 11. maddesi, tapu müdürlüklerinin bu taşınmazlarla ilgili tescil işlemlerini geçerli bir poliçe belgelenmeden yapamayacağını hükme bağlıyor.

Bu alanda 5 Eylül 2026’da önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) duyurduğu düzenlemeyle satış işlemlerinde eski malikin poliçesi tapudaki tescil tarihi itibarıyla kendiliğinden sona eriyor. Tapuda artık devir zeyilnamesi değil, alıcı adına düzenlenmiş geçerli bir poliçe aranıyor. Satıcı ise başvurması hâlinde kullanılmayan günlere ait primin iadesini talep edebiliyor. Bu nedenle alıcının, tapu randevusundan önce kendi adına poliçe yaptırması gerekiyor.

Ekspertiz her satışta zorunlu mu?

Peşin ödemeyle yapılan ve tarafların Türk vatandaşı olduğu satışlarda değerleme raporu genel bir zorunluluk değil. Ancak iki durumda rapor şart:

  • Konut kredisi kullanılıyorsa: Bankalar, kredi vermeden önce yetkili değerleme kuruluşlarına ekspertiz yaptırıyor. Kredi tutarı da büyük ölçüde bu rapordaki değere göre belirleniyor. Rapor ücreti genellikle alıcıdan alınıyor.
  • Taraflardan biri yabancıysa: Yabancı uyruklu kişilerin taraf olduğu satışlarda lisanslı değerleme raporu aranıyor.

Zorunlu olmasa bile özellikle ikinci el konutlarda bağımsız bir değerleme ya da yapı incelemesi yaptırmak, hem fiyat pazarlığında hem de olası gizli kusurları önceden görmek açısından alıcıya avantaj sağlıyor.

Tapu gününden önce kısa kontrol listesi

  • Belediyeden emlak vergisi değerini ve satıcının vergi borcu olup olmadığını öğrenin.
  • Harç paylaşımını ve döner sermayeyi kimin ödeyeceğini yazılı olarak kararlaştırın.
  • Alıcı adına geçerli zorunlu deprem sigortası poliçesini önceden hazırlayın.
  • Kredi kullanıyorsanız ekspertiz ve ipotek işlemi için ayrı masrafları bütçeye ekleyin.
  • Satış bedelini gerçeğe uygun beyan edin.

Tutarların kesin hâli işlem günü sistemin hesapladığı tahakkukta ortaya çıkıyor. Yine de oranları ve kalemleri önceden bilmek, tapu masasına bütçe açığı olmadan oturmanın en kolay yolu.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış