EPDK akaryakıt fiyat formülünü değiştirdi: Benzinde yeni katsayı

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), akaryakıt fiyatlarının takibinde kullanılan hesaplama esaslarında değişikliğe gitti. Kurulun 19 Kasım 2026 tarihli toplantısında aldığı 15056 sayılı karar, 20 Kasım 2026 tarihli ve 33436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle, 30 Aralık 2022’de yürürlüğe giren Akaryakıt Fiyatlarının Takibine İlişkin Kurul Kararı’nın birinci maddesi yeniden yazıldı. En dikkat çeken değişiklik, benzinin ton fiyatının litreye çevrilmesinde kullanılan yoğunluk katsayısında yapıldı.

Benzinde yoğunluk katsayısı 0,775’ten 0,755’e indi

Yeni karara göre uluslararası piyasada ton başına açıklanan akaryakıt fiyatlarının litre başına değere dönüştürülmesinde, motorin için 0,845 ton/metreküp, benzin için ise 0,755 ton/metreküp yoğunluk değeri esas alınacak. 2022 tarihli ilk düzenlemede benzin için bu değer 0,775 ton/metreküp olarak belirlenmişti. Motorinde kullanılan katsayı ise değişmedi.

Yoğunluk katsayısı, bir ton akaryakıtın kaç litreye karşılık geldiğini belirliyor. Katsayının düşürülmesi, bir tonun daha fazla litreye bölünmesi anlamına geliyor. Diğer tüm koşullar aynı kaldığında, benzinde uluslararası referans fiyatın litre başına karşılığı yeni katsayıyla yaklaşık yüzde 2,6 daha düşük hesaplanıyor. Ancak bu oran, pompa fiyatında aynı ölçüde indirim yapılacağı anlamına gelmiyor; çünkü litre fiyatının yalnızca bir bölümü bu referans tutardan oluşuyor.

Referans fiyat yine Akdeniz piyasası

Kararla, rafinerici lisansı sahiplerinin akaryakıt satış fiyatlarının izlenmesinde uluslararası referansın kaynağı da yeniden tanımlandı. Buna göre fiyat takibinde, Platts European Market Scan yayınında CIF MED (Genova/Lavera) başlığı altında dolar/ton cinsinden yayımlanan günlük fiyatların ortalaması esas alınacak. Bu tutarlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı döviz satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve ardından yoğunluk katsayılarıyla litre fiyatına dönüştürülecek.

CIF MED ifadesi, ürünün maliyet, sigorta ve navlun dahil olarak Akdeniz’deki teslim noktasına ulaşmış fiyatını anlatıyor. İtalya’daki Cenova ile Fransa’daki Lavera limanları, Akdeniz akaryakıt ticaretinde fiyat oluşumunun izlendiği başlıca referans noktaları arasında yer alıyor. Türkiye’de rafineri fiyatlarının uzun süredir bu Akdeniz kotasyonlarıyla karşılaştırılarak izlenmesi, yeni kararla da sürdürülmüş oldu.

Böylece akaryakıt fiyatlarının izlenmesinde temel mantık korunuyor: Akdeniz piyasasındaki ürün fiyatları ve döviz kurundaki değişimler, rafineri çıkış fiyatlarının değerlendirilmesinde belirleyici olmaya devam edecek.

Yurt içi pazara sunum maliyetleri de hesaba girecek

Değişikliğin bir diğer önemli unsuru, maliyetlere ilişkin eklenen hüküm oldu. Yeni metne göre rafinerici lisansı sahipleri, ürün fiyatını belirlerken uluslararası fiyatın Türk lirası karşılığına ek olarak akaryakıtın yurt içi pazara sunulması sürecinde katlandıkları maliyetleri de dikkate alacak. Bu hüküm, rafinerilerin fiyatlamada yalnızca uluslararası referans fiyata bağlı kalmayıp yurt içindeki pazara sunum giderlerini de hesaba katacağını açık biçimde ortaya koyuyor.

Kararda bu maliyet kalemlerinin neleri kapsadığına ilişkin ayrıntılı bir liste yer almıyor. Dolayısıyla yeni hükmün uygulamada fiyatlara nasıl yansıyacağı, EPDK’nın piyasa gözetimi ve rafinerilerin fiyatlama tercihleriyle birlikte netlik kazanacak.

Pompa fiyatı neye göre oluşuyor?

Akaryakıt istasyonunda ödenen litre fiyatı tek bir kalemden oluşmuyor. Rafineri çıkış fiyatının üzerine özel tüketim vergisi (ÖTV), katma değer vergisi (KDV), EPDK gelir payı ile dağıtıcı ve bayi marjları ekleniyor. Bu nedenle yoğunluk katsayısındaki değişiklik nihai fiyatın yalnızca rafineri bileşenini etkiliyor. Ayrıca uluslararası ürün fiyatları ve dolar kuru gün içinde dahi değişebildiği için, düzenlemenin etkisi bu dalgalanmaların arasında ayrıca gözlemlenemeyebilir.

Hesaplamanın mantığını basit bir örnekle açıklamak mümkün. Bir ton benzinin uluslararası piyasada varsayımsal olarak 1.000 dolar olduğu düşünülürse, eski katsayıyla bir metreküpün referans değeri 775 dolar, yani litre başına 0,775 dolar olarak hesaplanıyordu. Yeni katsayı uygulandığında aynı ton fiyatı metreküp başına 755 dolara, litre başına ise 0,755 dolara karşılık geliyor. Aradaki 2 sentlik fark, TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrildiğinde rafineri bileşenine yansıyan tutarı belirliyor. Pompa fiyatlarının yönünü belirleyecek asıl unsurlar ise yine petrol ürünleri fiyatları, kur ve vergi düzenlemeleri olmaya devam edecek.

Enflasyon ve hane bütçesi açısından önemi

Akaryakıt fiyatları, ulaştırma ve lojistik maliyetleri üzerinden pek çok mal ve hizmetin fiyatına dolaylı olarak yansıyor. Bu nedenle fiyat oluşumuna ilişkin her düzenleme, enflasyon beklentileri açısından da yakından izleniyor. İnşaat sektöründe malzeme nakliyesi ve iş makinelerinin yakıt giderleri de maliyetleri etkileyen kalemler arasında bulunuyor.

Kurul kararının aynı Resmî Gazete sayısında, EPDK’nın Samsun Tekkeköy’deki bir LPG depolama tesisine ilişkin tarife kararı da yayımlandı. Akaryakıt fiyat takibine ilişkin 15056 sayılı karar, yayımı tarihi olan 20 Kasım 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı; kararın yürütülmesinden EPDK Başkanı sorumlu olacak.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış