Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 10 Kasım 2026’da açıkladığı verilere göre eylül ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış endeks ise bir önceki aya göre yüzde 2,1 yükseldi. Yıllık değişim takvim etkisinden arındırılmış, aylık değişim ise mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış endekse dayanıyor. Her iki seri de eylülde artış yönünde gerçekleşti.
Veri, yaz aylarındaki zayıf seyrin ardından eylülde üretimin yeniden ivme kazandığına işaret ediyor. TÜİK’in aynı bültende paylaştığı revize yıllık seriye göre takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, 2026 nisanında yüzde 6,1 arttıktan sonra mayıs-ağustos döneminde zayıf bir görünüm sergilemişti. Eylüldeki yüzde 2,6’lık yıllık artış, nisan sonrasındaki en belirgin yıllık yükseliş oldu.
İmalat ve enerjide artış öne çıktı
Sanayinin alt sektörlerinde eylülde yıllık bazda üç grup da büyüdü. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi yüzde 1,2, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 2,6, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi ise yüzde 4 arttı. İmalat sanayinin toplam endeksle aynı oranda yükselmesi, eylüldeki toparlanmanın geniş bir üretim tabanına yayıldığını gösteriyor.
Aylık bakıldığında da benzer bir tablo var. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış verilere göre madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 1,1, imalat sanayi yüzde 2,3, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı yüzde 0,1 arttı. Aylık artışın asıl motoru imalat olurken, enerji grubundaki yükseliş daha sınırlı kaldı.
Büyüme verisi henüz üçüncü çeyrek için açıklanmadı
Sanayi üretimi, gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) açıklanmadan önce ekonomik faaliyetin seyrine dair yakından izlenen göstergelerden biri. TÜİK, 2026 yılı ikinci çeyreğine ilişkin dönemsel GSYH verisini 31 Ağustos’ta yayımlamış; zincirlenmiş hacim endeksine göre büyümenin yüzde 2,3 olduğunu duyurmuştu. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı da aynı oranı teyit etti. Aynı dönemde sanayi sektörü yüzde 2,4 büyürken, özel tüketim yüzde 3,5, toplam sabit sermaye yatırımları yüzde 0,6 arttı; kamu tüketim harcaması ise yüzde 1,8 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH, ikinci çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,1 artmıştı.
Üçüncü çeyrek büyüme verisi ise henüz yayımlanmadı. TÜİK’in takvimine göre 2026 yılı üçüncü çeyrek dönemsel GSYH bülteni 1 Aralık 2026 Salı günü açıklanacak. Bu nedenle eylül sanayi üretimindeki artış, yaz döneminin tamamına dair nihai büyüme tablosunu tek başına ortaya koymaz; ancak üçüncü çeyreğin son ayında üretimin aylık ve yıllık bazda toparlandığını gösteren somut bir veri niteliği taşır. TCMB Başkanı Fatih Karahan, 12 Kasım’daki sunumunda ikinci çeyrekte kuvvetli artış gösteren sanayi üretiminin üçüncü çeyrekte azaldığını ifade etmişti. Eylüldeki yükseliş, bu çeyrek içindeki aylık dalgalanmanın son halkasını oluşturuyor.
Dış talep ve iç koşullar üretimi nasıl etkiliyor?
Sanayi üretimindeki eylül artışı, ihracatın aynı ayda güçlü bir yıllık yükseliş kaydettiği bir döneme denk geliyor. Bununla birlikte sıkı para politikası ve yurt içi talepteki yavaşlama, özellikle iç piyasaya çalışan imalat kollarında üretimin kalıcılığı açısından belirleyici olmayı sürdürüyor. Tek bir aydaki toparlanma, önümüzdeki aylarda da aynı hızın korunacağı anlamına gelmez; ekim ve kasım verileri bu artışın eğilim haline gelip gelmediğini gösterecek.
Kapasite kullanımı ve sipariş koşulları da üretimin yönü açısından tamamlayıcı göstergeler. Karahan, kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamanın altında seyrettiğini, üçüncü çeyrekte geriledikten sonra ekim itibarıyla dördüncü çeyrekte bir miktar arttığını belirtmişti. Bu değerlendirme, eylüldeki üretim artışının ardından kapasite tarafında sınırlı bir toparlanma olabileceğine işaret etse de, oranların henüz uzun dönem ortalamasının altında kaldığını da hatırlatıyor.
Konut ve inşaat açısından anlamı
Sanayi üretimi doğrudan konut satışlarını ölçmez; ancak inşaat malzemeleri, dayanıklı tüketim malları ve ara malı üretimindeki hareket, sektörün maliyet ve tedarik koşullarını etkiler. Eylüldeki imalat artışı, tedarik zincirinde bir canlanma sinyali olarak okunabilir. Öte yandan işgücü piyasasında eylülde görülen istihdam kaybı ve sıkı finansal koşullar, iç talebin sanayiye desteğinin sınırlı kalabileceğini düşündürüyor.
Özetle, 10 Kasım’da açıklanan resmi tablo eylülde sanayi üretiminin yıllık yüzde 2,6, aylık yüzde 2,1 arttığını gösteriyor. İmalat sanayinin yıllık yüzde 2,6, aylık yüzde 2,3 yükselmesi ve madencilik ile enerji gruplarının da artıda kalması, verinin olumlu tarafını güçlendiriyor. Tek aylık toparlanmanın eğilime dönüşüp dönüşmediği ise bir sonraki aylık bültenlerde ve 1 Aralık’taki üçüncü çeyrek büyüme verisinde test edilecek.