Yaş ilerledikçe denge, görme ve refleksler zayıflayabilir; bu da ev içinde düşme ve kaza riskini artırır. Evde yaşayan yaşlı bir aile bireyi için yapılacak küçük düzenlemeler, hem bağımsız yaşamını sürdürmesine yardımcı olur hem de ailenin içini rahatlatır. Üstelik bu düzenlemelerin çoğu büyük bir tadilat gerektirmez; doğru yerleştirilmiş bir tutunma barı ya da iyi bir aydınlatma bile önemli fark yaratır.
Zeminler: Kaymayan, takılmayan yüzeyler
Ev kazalarının önemli bir bölümü kaygan zeminler ve takılmaya yol açan engellerden kaynaklanır. Kenarları kalkık halılar, ince kilimler ve paspaslar düşme riskini artırır. Halıların altına kaydırmaz bant ya da taban kullanmak, gereksiz küçük kilimleri kaldırmak iyi bir başlangıçtır. Yerde dolaşan elektrik kabloları duvar kenarlarına sabitlenmeli, eşik farkları mümkünse eşik rampalarıyla yumuşatılmalıdır. Islak zemin temizliği yapıldıktan sonra zeminin tamamen kuruduğundan emin olunmalıdır.
Banyo: Evin en riskli alanı
Islak ve sert yüzeyler nedeniyle banyo, yaşlılar için evin en riskli bölümüdür. Duşa ve tuvalet yanına monte edilecek tutunma barları, kalkıp oturmayı ve dengeyi korumayı büyük ölçüde kolaylaştırır. Bu barların havlu askısı değil, ağırlık taşıyacak şekilde duvara sağlam biçimde sabitlenmiş ürünler olması gerekir. Duş teknesine ya da küvete kaydırmaz paspas yerleştirmek, mümkünse küveti zeminle aynı seviyede bir duş alanına dönüştürmek riski azaltır. Duşta oturarak yıkanmayı sağlayan banyo taburesi ve klozet yükseltici de faydalı yardımcılardır.
Aydınlatma: Gece yolculuklarını güvenli hale getirin
Gece tuvalete kalkarken karanlıkta yürümek, düşmelerin sık görülen nedenlerinden biridir. Yatak odasından banyoya giden yol üzerinde hareket sensörlü gece lambaları kullanmak bu riski önemli ölçüde azaltır. Yatağın yanında kolayca ulaşılabilen bir lamba bulunmalı, ana ışıkların düğmeleri oda girişlerinde olmalıdır. Merdivenlerde ve koridorlarda yeterli aydınlatma sağlanmalı, yanmayan ampuller ertelenmeden değiştirilmelidir.
Merdiven ve basamaklar
Evde ya da apartman girişinde merdiven varsa her iki tarafta sağlam bir tırabzan olması idealdir. Basamak kenarlarına kaydırmaz şerit ve kontrast renkte işaret bantları yapıştırmak, özellikle görme sorunu olan kişilerin basamakları ayırt etmesini kolaylaştırır. Merdivenlerde eşya bırakılmamalı, basamaklar her zaman boş tutulmalıdır.
Mobilya yerleşimi ve günlük kullanım
Ev içinde geniş ve engelsiz yürüme yolları bırakmak, yaşlı bireyin rahatça hareket etmesini sağlar. Sık kullanılan eşyalar bel ile göz hizası arasındaki raflara yerleştirilmeli, sandalye ya da tabure üzerine çıkma ihtiyacı ortadan kaldırılmalıdır. Çok alçak koltuklar ve yataklar kalkmayı zorlaştırabilir; kolçaklı ve uygun yükseklikteki oturma grupları tercih edilmelidir. Mutfakta ağır tencereleri üst dolaplarda tutmamak da basit ama etkili bir önlemdir.
Acil durumlarda iletişim
Yalnız yaşayan yaşlı bireyler için düşme ya da ani rahatsızlık anında yardım çağırabilmek hayati önem taşır. Telefonun her zaman şarjlı ve ulaşılabilir bir yerde olması, acil durum numaralarının hızlı arama tuşlarına kaydedilmesi gerekir. Piyasada boyuna takılan ya da bileğe takılan acil çağrı cihazları ve düşmeyi algılayabilen akıllı saatler de bulunuyor; ihtiyaca göre bu seçenekler değerlendirilebilir. Bir komşu ya da yakın akrabada yedek anahtar bulundurmak, acil durumda eve hızlı ulaşılmasını sağlar.
Gaz, ocak ve ilaç güvenliği
Unutkanlık yaşanabilen durumlarda ocağın açık unutulması ciddi riskler doğurabilir. Zaman ayarlı ocaklar, gaz kaçak dedektörleri ve otomatik kapanma özelliği olan küçük ev aletleri bu riski azaltır. İlaçların gün ve saat bölmeli kutularda düzenlenmesi, yanlış ya da çift doz alınmasının önüne geçer. İlaç kullanımı ve baş dönmesi gibi yan etkiler konusunda hekimle görüşmek de düşme riskini değerlendirmek açısından önemlidir.
Ev içi sıcaklık ve havalandırma
Yaşlı bireyler sıcak ve soğuğa karşı daha hassastır. Kış aylarında evin dengeli biçimde ısıtılması, yazın ise aşırı sıcaktan korunması gerekir. Elektrikli ısıtıcılar kullanılıyorsa perde, yatak örtüsü gibi yanıcı malzemelerden uzak, devrilmeye karşı korumalı modeller tercih edilmeli ve uzatma kablosuyla çalıştırılmamalıdır. Soba ya da şofben bulunan evlerde düzenli bakım ve yeterli havalandırma ihmal edilmemelidir. Termometre bulundurmak, ortam sıcaklığını takip etmeyi kolaylaştırır.
Düzenli kontrol alışkanlığı
Ev güvenliği bir kez yapılıp bırakılacak bir iş değildir. Yaşlı bireyin sağlık durumu ve hareket kabiliyeti zamanla değişebileceği için evdeki düzenlemelerin de birkaç ayda bir gözden geçirilmesi gerekir. Gevşeyen tutunma barları, yıpranan kaydırmaz bantlar ve pili biten sensörlü lambalar zamanında yenilenmelidir.
Yaşlılar için güvenli bir ev, onları kısıtlayan değil, bağımsızlıklarını destekleyen bir evdir. Aile bireylerinin evi birlikte dolaşarak riskli noktaları tespit etmesi, bu düzenlemeleri hayata geçirmenin en pratik yoludur.