Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) toplam rezervleri, bir önceki haftadaki toparlanmanın ardından yeniden düşüşe geçti. TCMB’nin 19 Kasım’da yayımladığı haftalık para ve banka istatistiklerine göre toplam rezervler 13 Kasım ile biten haftada 2 milyar 113 milyon dolar azalarak 158 milyar 950 milyon dolara geriledi. Böylece rezervler, 6 Kasım haftasında yeniden çıktığı 161 milyar dolar seviyesini koruyamayarak 160 milyar doların altına indi.
Düşüşün kaynağı altın rezervleri oldu
Haftanın belirleyici kalemi altın rezervleri oldu. TCMB’nin altın rezervleri 6 Kasım’daki 104 milyar 41 milyon dolar seviyesinden 4 milyar 341 milyon dolar azalarak 99 milyar 700 milyon dolara indi. Böylece altın rezervleri yeniden 100 milyar doların altına geriledi.
Tablonun öbür yüzünde ise döviz tarafında güçlenme vardı. Brüt döviz rezervleri aynı hafta 2 milyar 227 milyon dolar artarak 57 milyar 23 milyon dolardan 59 milyar 250 milyon dolara yükseldi. Ancak döviz rezervlerindeki bu artış, altın kalemindeki kaybın yaklaşık yarısını telafi edebildi; aradaki fark da toplam rezervlerin aşağı yönlü kapanmasına yol açtı.
Altının toplam rezervler içindeki ağırlığı, haftalık dalgalanmaların neden bu kadar belirgin olduğunu da açıklıyor. 13 Kasım itibarıyla 99,7 milyar dolarlık altın rezervi, 158,95 milyar dolarlık toplamın yaklaşık yüzde 63’üne karşılık geliyor. Bu nedenle uluslararası piyasalarda altın fiyatlarında yaşanan her hareket, TCMB’nin dolar cinsinden rezerv büyüklüğüne doğrudan yansıyabiliyor. Haftalık bilanço verisi, altın rezervindeki değişimin ne kadarının fiyattan, ne kadarının miktar değişiminden kaynaklandığını ayrıca göstermiyor.
Net rezerv yatay, swap hariç net rezerv 28,4 milyar dolar
Brüt rakamlardaki gerilemeye karşın net rezerv cephesinde belirgin bir bozulma görülmedi. Piyasa katılımcılarının TCMB verilerinden yaptığı hesaplamalara göre net rezerv, bir önceki haftadaki 41,18 milyar dolardan 41,26 milyar dolara çıkarak yatay bir seyir izledi. Swap işlemleri dışarıda bırakılarak hesaplanan net rezerv ise yaklaşık 28,4 milyar dolar düzeyinde bulundu.
Net rezerv ile swap hariç net rezerv arasındaki yaklaşık 12,8 milyar dolarlık fark, TCMB’nin bankalarla yaptığı swap işlemlerinin rezerv hesabındaki ağırlığını gösteriyor. Bu tablo, TCMB’nin aynı gün yayımladığı uluslararası rezervler ve döviz likiditesi verileriyle de uyumlu. Söz konusu veriye göre 13 Kasım itibarıyla yabancı para swap işlemlerinden kaynaklanan net döviz yükümlülükleri 16,5 milyar dolar, altın swaplarından kaynaklanan net alacaklar ise 3,7 milyar dolar oldu.
IMF standardındaki veride de benzer tablo
TCMB’nin IMF’nin Özel Veri Yayımlama Standardı çerçevesinde hazırladığı uluslararası rezervler ve döviz likiditesi tablosu da aynı yönü işaret ediyor. Bu veriye göre resmi rezerv varlıkları bir önceki haftaya kıyasla yüzde 1,3 azalarak 159,0 milyar dolar oldu. Aynı tabloda döviz varlıkları yüzde 4,6 artışla 51,6 milyar dolara çıkarken, altın cinsinden rezerv varlıkları yüzde 4,2 düşüşle 99,7 milyar dolara indi. IMF rezerv pozisyonu ile SDR’lerin toplamı ise 7,6 milyar dolar olarak hesaplandı.
Kamu sektörünün, yani Merkez Bankası ve merkezi yönetimin kısa vadeli döviz yükümlülükleri de aynı hafta yüzde 1,7 azalarak 117,2 milyar dolara geriledi. Bu toplamın 50,8 milyar dolarlık kısmını önceden belirlenmiş yükümlülükler, 66,5 milyar dolarlık kısmını ise şarta bağlı yükümlülükler oluşturdu.
Yılın zirvesinden 59 milyar dolar uzakta
Rezervlerin 2026 yılı boyunca oldukça dalgalı bir görünüm sergilediği dikkat çekiyor. Toplam rezervler 30 Ocak 2026’da 218 milyar 158 milyon dolarla yılın en yüksek düzeyine ulaşmıştı. Son açıklanan 158,95 milyar dolarlık seviye, bu zirvenin yaklaşık 59,2 milyar dolar altında bulunuyor.
Son haftaların seyrine bakıldığında da yönün kararsız olduğu görülüyor. 25 Eylül’de 171 milyar 204 milyon dolar olan toplam rezervler, 30 Ekim’de 158 milyar 107 milyon dolara kadar inmişti. 6 Kasım haftasında yaklaşık 3 milyar dolarlık artışla 161 milyar 63 milyon dolara çıkan rezervler, 13 Kasım haftasında bu kazancın önemli bölümünü geri verdi.
Neden önemli?
Merkez Bankası rezervleri, kurdaki ani dalgalanmalara karşı ülkenin elindeki tampon olarak izleniyor. Rezervlerin seyri; dış borç ödemelerinin karşılanabilirliği, döviz piyasasındaki güven ve ülke risk algısı açısından yakından takip ediliyor. Bu nedenle altın fiyatlarındaki sert hareketler ve swap işlemlerinin büyüklüğü, brüt rakamların tek başına okunmaması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
Konut ve gayrimenkul piyasası açısından da rezerv tablosu dolaylı bir öneme sahip. Kur istikrarı, inşaat maliyetlerinde ithal girdilere bağlı fiyat baskısını ve kredi faizlerine ilişkin beklentileri etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Yatırımcıların gözü şimdi TCMB’nin 20 Kasım haftasına ait verileri açıklayacağı bir sonraki perşembe gününde olacak.

