Marmara’da lodos estiğinde haber bültenleri benzer görüntülerle açılır: uçan çatı kaplamaları, devrilen ağaçların altında kalan arabalar, balkondan sokağa düşen saksılar. Kış aylarında Karadeniz’den Akdeniz kıyılarına kadar pek çok ilde kuvvetli rüzgâr ve fırtına sık görülen bir hava olayı. Rüzgârı durdurmak mümkün değil ama evden kaynaklanan hasarın ve kazaların önemli kısmı, uyarı geldiği anda yapılacak birkaç işle önlenebiliyor.
Uyarıyı ciddiye alın
Meteoroloji Genel Müdürlüğü, kuvvetli rüzgâr ve fırtına dahil tehlikeli hava olaylarını MeteoUyarı sistemiyle il bazında renk kodlarıyla duyuruyor. Sarı kod havanın potansiyel olarak tehlikeli olduğunu, turuncu kod hasar ve kayıpların muhtemel olduğu tehlikeli bir hava olayını, kırmızı kod ise geniş bir alanda can güvenliğini tehdit edebilecek son derece kuvvetli bir hadiseyi işaret ediyor. Aynı rüzgâr hızı her ilde aynı etkiyi yaratmadığı için bir ilde sarı verilen uyarı, başka bir ilde turuncu olabiliyor. Güncel uyarılar MGM’nin internet sitesindeki harita üzerinden takip edilebiliyor; İstanbul’da yaşayanlar İBB AKOM’un duyurularına da bakabilir. Uyarı bir gün önceden geldiğinde aşağıdaki hazırlıkları gün ışığında yapmak hem daha kolay hem de daha güvenli.
Balkon ve terası boşaltın
Fırtınada en çok zarara yol açan şey, sabitlenmemiş hafif eşyalar. Plastik sandalye, katlanır masa, boş saksı, kurutmalık, minder ve süpürge gibi eşyalar kuvvetli rüzgârda birer mermiye dönüşebilir; yüksek katlardan düşen bir saksı ciddi yaralanmalara yol açabilir. Uyarı geldiğinde bunları içeri alın ya da balkonun rüzgâr almayan köşesinde yere yatırıp bağlayın. Ağır saksıları korkuluk üstünden ve dış kenardan duvar dibine çekin.
Tente ve güneşlikleri mutlaka kapatın. Açık bırakılan bir tente rüzgârı yelken gibi yakalar, hem kendisi parçalanır hem de bağlı olduğu cepheye zarar verir. Çanak antenin ve klima dış ünitesinin bağlantılarının gevşek olup olmadığına, mümkünse fırtına mevsimi gelmeden bir ustaya baktırın.
Pencereler, kapılar ve panjurlar
Fırtına sırasında pencereleri tam olarak kapatın ve kilitleyin; vasistas konumunda bırakılan bir kanat, rüzgârın basıncıyla menteşesinden zarar görebilir. Panjur ve kepenk varsa indirin. Kuvvetli rüzgârda camın kırılma ihtimaline karşı kalın perdeleri çekmek, içeri savrulabilecek cam parçalarına karşı basit bir koruma sağlar. Rüzgâr şiddetlendiğinde camın önünde durmayın, yatağınız pencerenin dibindeyse geceyi başka bir odada geçirmeyi düşünün.
Kapılar için de benzer bir durum geçerli. Kuvvetli rüzgârda karşılıklı pencerelerin açılmasıyla oluşan hava akımı, kapıları büyük bir güçle çarpabilir ve parmak sıkışmalarına yol açabilir. Evde çocuk varsa bu konuda özellikle dikkatli olun.
Çatı, baca ve oluklar
Müstakil evlerde ve eski apartmanlarda en büyük risk çatıda. Yerinden oynamış kiremitler, gevşek çinko ya da trapez saç levhalar ve sağlam olmayan baca şapkaları fırtınanın ilk kurbanları oluyor. Bu kontrollerin fırtına anında değil, sakin bir havada ve mutlaka işini bilen bir ustaya yaptırılması gerekiyor; ıslak ve rüzgârlı bir çatıya çıkmak hayati tehlike taşır. Yağmur oluklarının ve inişlerin yapraklardan temizlenmesi de fırtınaya genellikle eşlik eden sağanakta suyun cepheye ve duvarlara taşmasının önüne geçer.
Bahçesinde ağaç olanlar, evin, otoparkın ya da elektrik hatlarının üzerine sarkan kuru dalları önceden budatmalı. Kendi bahçenizde olmayan, sokaktaki bir ağacın tehlike yarattığını düşünüyorsanız belediyeye bildirmek en doğru yol.
Fırtına sürerken dışarı çıkmayın
Rüzgâr en şiddetli hâlindeyken balkonda uçmak üzere olan bir eşyayı kurtarmaya ya da çatıdaki bir hasarı onarmaya çalışmak, fırtına gecelerinin en sık yaşanan kazalarından birine davetiye çıkarmak demek. Zorunlu olmadıkça evde kalın. Dışarıdaysanız binaların, ağaçların, reklam panolarının ve iskelelerin dibinden yürümeyin. Bahçe duvarı ya da çit yıkıldığında genellikle rüzgârın estiği yönün tersine, yani korunaklı görünen tarafa devrilir; sığınmak için orayı seçmeyin.
Arabanızı nereye park ettiğinize bakın
Fırtına gecesi arabayı ağaç altına, reklam panolarının, iskelelerin ya da eski binaların çatı saçaklarının yanına bırakmamak gerekiyor. İnşaat alanlarının çevresi de rüzgârda uçabilecek malzemeler nedeniyle risklidir. Kapalı otopark imkânınız varsa o gece için tercih edin. Sahil kesimlerinde dalgaların karaya vurduğu bölgelerde kıyıya park etmekten kaçının.
Elektrik kesintisine hazırlıklı olun
Kuvvetli rüzgâr çoğu zaman elektrik kesintisini de beraberinde getirir. Şarjlı fener, telefonlar için dolu bir taşınabilir şarj cihazı ve pilli radyo bu gecelerin en işe yarar eşyaları. Mum kullanmanız gerekirse yanıcı eşyalardan uzak, devrilmeyecek bir zemine koyun ve odadan çıkarken söndürün. Kesinti sırasında buzdolabı kapağını mümkün olduğunca az açın.
Sokakta kopmuş ya da sarkmış bir elektrik kablosu görürseniz kesinlikle yaklaşmayın, çevredekileri uyarın ve bölgenizdeki elektrik dağıtım şirketinin 186 numaralı arıza hattına haber verin. Can güvenliğini tehdit eden her durumda ise 112’yi arayın.
Fırtına geçtikten sonra
Rüzgâr dindiğinde balkon korkuluklarını, çatı ve cepheyi gözden geçirin; hasar varsa fotoğraflarla belgeleyin. Konut sigortası poliçelerinde fırtına çoğunlukla ek teminat olarak yer alıyor; poliçenizde bu teminatın bulunup bulunmadığını ve hasar bildirimi için sigorta şirketinizin istediği süreyi kontrol edin. Apartmanın ortak alanlarında, çatıda ya da cephede bir hasar fark ederseniz durumu bina yönetimine yazılı olarak bildirmek, sonraki onarım sürecinde işinizi kolaylaştırır.

