İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kentsel dönüşümde vatandaşın cebinden çıkan payı azaltmak için doğrudan nakit desteğe hazırlanıyor. İBB Başkan Vekili Nuri Aslan, 20 Kasım akşamı belediye meclisinde 2027 bütçesini sunarken, riskli binasını yenilemek isteyen ancak maliyeti karşılamakta zorlanan İstanbullulara konut başına 1 milyon 300 bin lira karşılıksız hibe verilmesini önerdi. Teklifin aralık ayındaki meclis toplantılarında oylanması bekleniyor.
Aslan’ın vurguladığı nokta, paranın kredi değil hibe olması. Başvuran vatandaş desteği alacak, binasını yaptıracak ve bu tutarı belediyeye geri ödemeyecek. Aslan bunu “Geri ödenmek üzere verdiğimiz para değil” sözleriyle anlattı ve uygulamanın Türkiye’de bir ilk olacağını savundu.
Destek “İstanbul Yenileniyor” çatısı altında verilecek
Anka Haber Ajansı’nın aktardığı konuşma metnine göre yeni kalem, İBB’nin mevcut “İstanbul Yenileniyor” programına “Bina Yapım Desteği” adıyla eklenecek. Aslan, sahadaki tıkanıklığı şöyle özetledi: Komşular anlaşıyor, binayı birlikte yenileme kararı alıyor, ama inşaat maliyeti ortaya çıkınca iş başlayamıyor. Belediyenin bu noktada devreye girmesi hedefleniyor.
Desteğin herkese açık olmayacağı da konuşmada netleşti. Önceliğin, hızlı tarama sonucunda D ya da E sınıfında çıkan ve karot testiyle riskli olduğu kesinleşen binalara verilmesi öngörülüyor. Bitişik parsellerle birlikte dönüşüme girilmesi de teşvik edilecek. Böylece tek tek binalar yerine ada ölçeğinde yenilemenin önü açılmak isteniyor.
İlk etapta 8 ilçe pilot olacak
Hibe programı İstanbul’un tamamında aynı anda başlamayacak. Aslan’ın önerisine göre ilk adım, acil dönüşüm ihtiyacı yüksek görülen şu ilçelerde atılacak:
- Fatih
- Zeytinburnu
- Bakırköy
- Küçükçekmece
- Avcılar
- Büyükçekmece
- Beylikdüzü
- Silivri
Listedeki ilçelerin tamamının Avrupa Yakası’nda ve Marmara kıyısında yer alması dikkat çekiyor. Pilot uygulamanın ardından desteğin aşamalı olarak kentin geneline yayılması planlanıyor. Hangi gelir grubunun “ekonomik zorluk yaşayan” sayılacağı, başvurunun nasıl yapılacağı ve bütçeden bu kaleme ne kadar kaynak ayrılacağı ise henüz açıklanmadı. Bu ayrıntıların aralıkta meclise gelecek teklif metniyle belli olması bekleniyor.
Kira yardımını 16 bin liraya çıkarma önerisi
Aslan’ın ikinci önerisi, dönüşüm sürecinde evinden çıkan aileleri ilgilendiriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı şu anda dönüşüme giren hak sahiplerine aylık 8 bin lira kira yardımı ödüyor. İBB, Bakanlıkla protokol imzalanması halinde 1 Ocak 2027’den itibaren Bakanlığın “Yarısı Bizden” kampanyasına başvurup hak kazanan hanelere aylık 8 bin lira da kendisi eklemeyi teklif ediyor. Öneri hayata geçerse bu ailelerin eline geçen toplam kira desteği aylık 16 bin liraya çıkacak.
Aslan, kentsel dönüşümün tek bir kurumun çözebileceği bir iş olmadığını söyleyerek Bakanlığın “Yarısı Bizden” kampanyasının İstanbul’da süreci hızlandırdığını da kabul etti. Genel sekreterlik birimlerine her iki teklifi hazırlama talimatı verdiğini belirten Aslan, meclisteki tüm grupların öneriye destek vermesini beklediğini dile getirdi.
Yarısı Bizden 2027 sonuna uzatılmıştı
İBB’nin önerisi, merkezi yönetimin İstanbul’daki dönüşüm teşviklerini uzattığı bir döneme denk geliyor. Bakan Murat Kurum, 5 Kasım’da Pendik’teki kura töreninde “Yarısı Bizden” kampanyasının bu yıl sonunda bitmesi beklenirken süresinin 31 Aralık 2027’ye uzatıldığını açıklamıştı. Kurum aynı konuşmada kampanya kapsamında İstanbul’da dönüşüm süreci başlatılan bağımsız bölüm sayısının 545 bine ulaştığını söylemişti.
Kira yardımı önerisi doğrudan Bakanlık kampanyasına bağlanmış durumda; yani ilave 8 bin liradan yararlanabilmek için önce “Yarısı Bizden” kapsamında hak kazanmak gerekecek. 1,3 milyon liralık hibenin Bakanlık destekleriyle birlikte kullanılıp kullanılamayacağı ise konuşmada açıkça yer almadı. Bu sorunun yanıtı, hazırlanacak protokol ve meclis kararıyla netleşecek.
Bütçe 565 milyar lira
Hibe önerisi, İBB’nin 2027 bütçe sunumunun en somut başlıklarından biri oldu. Saraçhane’deki kasım ayı toplantılarının altıncı oturumunda konuşan Aslan, belediyenin 2027 bütçesinin 565 milyar lira, İSKİ ve İETT dahil konsolide bütçenin ise 821 milyar lira olduğunu açıkladı. Borç tarafında, nisanda vadesi dolacak tahvilin parasının kasaya konduğunu, ileride yapılacak kredi ödemeleri için ayrılan tutar da hesaba katıldığında borcun yaklaşık 2,4 milyar dolara indiğini söyledi.
Aynı oturumda ulaşımla ilgili bir öneri de geldi. Aslan, öğrencilerin abonman kartla toplu taşımada 1 liraya yolculuk etmesini teklif etti. Hibe ve öğrenci abonmanı önerileri aralıkta birlikte meclisin önüne gelecek.
Hak sahipleri neyi beklemeli?
Kentsel dönüşüm hibesi için şimdilik ortada bir meclis kararı yok, yalnızca bir teklif var. Riskli binada oturan ve dönüşüm için komşularıyla uzlaşmış malikler açısından takvim aralık meclisine bağlı. Teklif kabul edilirse başvuru şartları, hangi belgelerin isteneceği ve ödemenin inşaatın hangi aşamasında yapılacağı ayrıca duyurulacak. Pilot ilçelerdeki maliklerin, binalarının hızlı tarama ve karot testi sonuçlarını şimdiden hazır tutması süreci kısaltabilir.

