Emlak sektörünün uzun süredir dile getirdiği vergi, harç ve maliyet sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşındı. Tüm Emlak Danışmanları Birliği (TEDB) Mardin İl Başkanlığı’nın hazırladığı raporlardaki talepler, Ticaret Bakanlığı bütçe görüşmeleri sırasında Antalya Milletvekili Aykut Kaya aracılığıyla doğrudan bakana iletildi. Talepler arasında tapu harcının düşürülmesi, bir defaya mahsus “değer barışı” yapılması, emlakçılardan alınan yetki belgesi harcının gözden geçirilmesi ve ilan sitelerinin abonelik zamlarına sınır getirilmesi yer alıyor.
TEDB Mardin İl Başkanı Süleyman Korkut, daha önce valilik, milletvekilleri ve farklı platformlara sundukları çözüm önerilerinin Meclis’te karşılık bulmasını sektör ve vatandaşlar açısından umut verici bulduğunu açıkladı.
Tapu harcı ve vergi yükü satışları zorluyor
Raporun öne çıkan başlığı, konut ve arsa satışlarındaki vergi ve harç yükü. Sektör temsilcileri, alım satımda ödenen yüzde 4’lük tapu harcının yanı sıra rayiç değerlerin son dönemde yaklaşık üç katına çıkmasıyla birlikte ağırlaşan değer artış kazancı vergisinin satış kararlarını ertelettiğini savunuyor. Bu tablonun, mülkünü elden çıkarmak isteyenleri beklemeye ittiği ve piyasadaki işlem hacmini daralttığı görüşü dile getiriliyor.
Çözüm önerisi olarak bir defaya mahsus “değer barışı” uygulaması gündeme getirildi. Öneriye göre tapu harçlarının düşürülmesiyle birlikte gerçek satış bedellerinin tapuda beyan edilmesi teşvik edilecek. Sektör, böylece hem kayıt dışılığın azalacağını hem de piyasanın canlanacağını öne sürüyor. Tapuda beyan edilen bedel ile gerçek satış fiyatı arasındaki fark, uzun süredir hem kamu otoritesinin hem de sektörün gündeminde yer alan bir konu.
40 bin liralık yetki belgesi harcına itiraz
Raporda öne çıkan bir diğer konu, emlak danışmanları ve oto galericilerden yıllık olarak alınan yetki belgesi harcı. TEDB’nin aktardığına göre yaklaşık 40 bin lira tutarındaki bu harç, iş hacminin düştüğü ve girdi maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde küçük esnafa ek bir yük getiriyor. Vergisini düzenli olarak ödeyen işletmelerin ayrıca bu harçla karşı karşıya kalmasının adil olmadığı belirtilerek uygulamanın yeniden ele alınması istendi.
Emlak danışmanlığı faaliyetini yasal olarak sürdürebilmek için Ticaret Bakanlığı’nın verdiği yetki belgesinin alınması zorunlu. Belgesiz faaliyet yürütenlere idari para cezası uygulanabiliyor. Bu nedenle harç tutarındaki her artış, özellikle tek kişilik ya da küçük ölçekli ofisleri doğrudan etkiliyor.
İlan sitelerinin zamlarına TÜFE sınırı önerisi
Meclis’e taşınan taleplerin üçüncü ayağında çevrimiçi ilan platformları var. Sektör temsilcileri, emlak ofislerinden talep edilen abonelik ücretlerinin neredeyse bir dükkân kirası düzeyine çıktığını öne sürüyor. Denetimsiz fiyat artışlarının önüne geçilmesi için ilan portallarının abonelik zamlarına en azından tüketici fiyat endeksini (TÜFE) esas alan bir üst sınır getirilmesi Ticaret Bakanlığı’na teklif edildi.
Emlak ofisleri için ilan platformları, müşteriye ulaşmanın en temel araçlarından biri haline geldi. Bu nedenle abonelik maliyetleri, özellikle büyük şehirlerde faaliyet gösteren ofislerin gider kalemleri arasında önemli bir yer tutuyor. Talebin karşılık bulması halinde sektörün maliyet baskısının bir ölçüde hafiflemesi bekleniyor.
Piyasada işlem hacmi gerilemişti
Taleplerin Meclis gündemine geldiği dönemde, resmi verilere bakıldığında konut piyasasında satış adetleri yıllık bazda düşüş gösteriyor. TÜİK verilerine göre eylül ayında Türkiye genelinde 142 bin 390 konut satıldı. Bu rakam bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,3’lük bir düşüşe işaret ediyor. Ocak-eylül döneminde toplam satışlar yüzde 7,2 azalarak 1 milyon 92 bin 919’a geriledi. Aynı dönemde ikinci el konut satışlarındaki düşüş yüzde 10’u buldu. TÜİK’in ekim ayı verilerini 17 Kasım’da açıklaması bekleniyor.
Sektör temsilcilerine göre işlem maliyetlerindeki artış, özellikle ikinci el piyasasında satıcıyla alıcının buluşmasını zorlaştıran unsurlardan biri. Harç ve vergi düzenlemelerinin, kredi koşullarıyla birlikte piyasanın seyrini belirleyecek başlıklar arasında yer aldığı ifade ediliyor.
Sektör kalıcı adım bekliyor
Korkut, sektörün daha şeffaf, sağlıklı ve güvenilir bir yapıya kavuşması için hazırladıkları raporların takipçisi olmayı sürdüreceklerini belirtti. TEDB, taleplerin Meclis kürsüsüne taşınmasında aracılık eden Aykut Kaya’ya teşekkür ederken, ilgili kurumlardan bu taleplere yönelik kalıcı düzenlemeler beklediklerini vurguladı. Önerilerin hayata geçip geçmeyeceği, önümüzdeki dönemde bütçe ve vergi düzenlemelerine ilişkin çalışmalarda netlik kazanacak. Şimdilik taleplere ilişkin Ticaret Bakanlığı veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanmış somut bir düzenleme bulunmuyor.