2025 yılı enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından 2026’da uygulanacak emekli aylıkları da netleşti. Buna göre en düşük memur emekli maaşı 22 bin 671 TL’den 27 bin 772 TL’ye yükseldi. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için en düşük aylığın 16 bin 881 TL’den 18 bin 938 TL’ye çıkarılması öngörülüyordu. Ancak bu artışın yetersiz olduğu yönündeki eleştiriler üzerine hükümet, taban emekli maaşının 20 bin TL’ye yükseltilmesini içeren yasa teklifini 9 Ocak’ta TBMM’ye sundu.
Mevcut maaşla büyükşehirde yaşamak zorluyor
BBC Türkçe’nin derlediği habere göre rakamlar, geçim koşulları açısından yetersiz bulunuyor. Emekli-Sen’in verilerine göre Türkiye’de emeklilerin yaklaşık yarısı ev sahibi olmasına rağmen, mevcut maaşlar özellikle büyükşehirlerde kira giderlerini karşılamaya yetmiyor.
Memur emeklisi zor durumda
Ocak 2026 itibarıyla en düşük memur emeklisi maaşının, taban emekli aylığının yaklaşık 1,5 katı seviyesinde olacağı hesaplanıyordu. Taban maaşın 20 bin TL’ye çıkarılması halinde bu farkın 1,35 kata gerileyeceği belirtiliyor.
Emekli aylıklarına etki eden yasa
Emekli maaşlarının yıllar içinde düşük seviyelerde kalmasında, 2008 yılında yapılan yasal düzenlemenin belirleyici olduğu vurgulanıyor. Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü’nden Prof. Dr. Aziz Çelik, söz konusu düzenlemenin üç temel sonucu olduğunu aktarmıştı.
Buna göre aylık bağlama oranı yüzde 70’lerin üzerinden yüzde 50’nin altına çekildi. Ekonomik büyümeden emekli aylıklarına yansıtılan pay sınırlandırılarak yalnızca yüzde 30’u dikkate alınmaya başlandı. Ayrıca prim gününü doldurduktan sonra çalışmaya devam etmenin maaşa katkı sağlaması uygulaması sona erdirildi.
65 yaş üstü nüfusa oranla artışta
Üstelik 2008’den bu yana, Türkiye’deki 65 yaş üstü nüfusun oranında ciddi bir artış yaşandı. Bu değişikliklerin etkisi yıllar içinde kademeli bir şekilde birikti ve 2019’da emekli maaşının çok düşük kalması nedeniyle hükümet ilk defa bir taban emekli maaşı belirleyip, bunun altında kalanların üstünü tamamlamaya başladı. Miktar 2019’dan bu yana her yıl Ocak ayında artırıldı ve bu yıl da benzer bir düzenleme Meclis’e getirildi.
Yaklaşık iki katı emekli maaşı olması gerekirken…
Değişikliklerin ardından 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfus içindeki payı da hızla arttı. Biriken etkiler sonucunda 2019 yılında hükümet ilk kez taban emekli maaşı uygulamasına geçti ve tutar her yıl Ocak ayında artırıldı. 2026 yılı için de benzer bir düzenleme Meclis gündemine taşındı.
Prof. Çelik’e göre emekli aylıkları, kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasıla oranı açısından 2003 veya 2009 seviyelerinde korunmuş olsaydı, bugün maaşların yaklaşık iki katı düzeyinde olması gerekirdi.
Emekli-Sen verilerine göre 2000’li yılların başında en düşük emekli aylığı, asgari ücretin yaklaşık 1,3 katına yakındı. Bu oran zamanla gerilerken, 2016’da emekli maaşları asgari ücretin altına indi. 2026 itibarıyla ise en düşük emekli aylığının asgari ücretin yüzde 70’i seviyesine kadar düştüğü ifade ediliyor.
38 ülke arasında en fazla eşitsizlikte 5. sıradayız
Uluslararası karşılaştırmalarda da tablo dikkat çekici. OECD’nin iki yılda bir yayımladığı Pensions at a Glance raporunda, Türkiye’de 65 yaş üzeri nüfusta harcanabilir gelir eşitsizliğinin “çok yüksek” olduğu belirtiliyor. 2025 tarihli raporda incelenen 38 ülke arasında Türkiye, gelir adaletsizliğinin en fazla olduğu beşinci ülke olarak yer aldı.
Ücret enflasyona karşı eriyor
OECD ayrıca yüksek enflasyon nedeniyle yapılan maaş artışlarının kısa sürede etkisini kaybettiğine işaret ediyor. Mercer ve CFA Institute tarafından hazırlanan Küresel Emeklilik Endeksi’nde ise Türkiye, 2019’da 37 ülke arasında sondan üçüncü sıradayken, 2025’te 52 ülke içinde sondan dördüncü oldu.
Türkiye’de düzeltilmesi gerekenler…
Raporda Türkiye için öne çıkan başlıklar; en düşük emekli maaşlarının artırılması, bireysel emeklilik sisteminin yaygınlaştırılması ve emeklilik öncesi fonlara erişimin sınırlandırılması olarak sıralandı. Bunların öncelikli olarak düzenlenmesi gerektiği vurgulandı.
Avrupa ülkelerine kıyasla gerideyiz
Türkiye’deki emekli aylıklarını Avrupa ülkeleriyle karşılaştıran Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu da (DİSK) Türkiye’nin bu alanda sondan ikinci olduğunu bulmuştu. Emekli-Sen Genel Sekreteri Fikri Kalender, Avrupa ülkeleriyle aradaki farkı, “Avrupa’da emeklilere bakıyoruz, bir aylıkları Türkiye’ye gelip burada iki-üç ay kalmalarına yetiyor. Bizse köyümüze gidemiyoruz, hatta artan ulaşım fiyatları nedeniyle yandaki mahalleye bile geçemiyoruz” sözleriyle aktarmıştı.