Ev güvenliği denince akla çoğunlukla kilitler, alarmlar ve kameralar gelir. Oysa en sağlam kapı bile depremi, yangını ya da bir su baskınını durduramaz. Böyle durumlarda maddi kaybı hafifleten asıl kalkan sigortadır. Türkiye’de bu kalkanın iki temel parçası var: zorunlu deprem sigortası olarak bilinen DASK ve isteğe bağlı konut sigortası. İkisi sıkça birbirine karıştırılıyor, ama kapsamları ve işlevleri birbirinden oldukça farklı.
DASK nedir, neyi karşılar?
Zorunlu deprem sigortası, Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından yürütülen ve tapuya kayıtlı konutlar için yaptırılması kanunen zorunlu olan bir poliçedir. Temel amacı, deprem ve depremin yol açtığı yangın, patlama, tsunami ya da yer kayması gibi olaylarda binanın kendisinde oluşan hasarı belirli bir limite kadar karşılamaktır.
Burada altı çizilmesi gereken nokta şu: DASK yalnızca binayı, yani duvarları, temeli, çatıyı ve ortak alanlardaki yapısal unsurları güvence altına alır. Evin içindeki eşyalar, beyaz eşya, mobilya ya da elektronik cihazlar bu poliçenin kapsamında değildir. Ayrıca teminat tutarının bir üst sınırı vardır; konutun gerçek yeniden yapım maliyeti bu sınırın üzerindeyse aradaki farkı DASK ödemez.
Zorunlu olması pratikte ne anlama geliyor?
DASK poliçesi, tapu işlemlerinde ve elektrik, su, doğalgaz gibi abonelik başvurularında aranan belgeler arasında yer alır. Yani ev alırken ya da yeni bir aboneliğe geçerken poliçenin geçerli olup olmadığı kontrol edilir. Ancak poliçenin süresi dolduğunda yenilemeyi unutmak sık rastlanan bir durumdur. Süresi geçmiş bir poliçe, olası bir depremde hasar ödemesi alınamaması anlamına gelebilir. Bu yüzden yenileme tarihini takvime not etmek en basit ama en etkili önlemdir.
Kiracılar açısından da bilinmesi gereken bir ayrıntı var: DASK yaptırma yükümlülüğü kural olarak mülk sahibine aittir. Yine de kiracının, oturduğu evin poliçesinin güncel olup olmadığını ev sahibine sorması kendi güvenliği açısından makul bir adımdır.
Konut sigortası hangi boşluğu doldurur?
İsteğe bağlı konut sigortası, DASK’ın bıraktığı boşlukları kapatmak için tasarlanır. Standart bir konut poliçesi genellikle yangın, yıldırım, infilak gibi ana riskleri kapsar; buna ek teminatlarla hırsızlık, su baskını, fırtına, cam kırılması ve elektrik kaynaklı hasarlar eklenebilir. En önemli farkı ise evin içindeki eşyaları da güvenceye alabilmesidir.
Örneğin üst kattaki komşunuzun tesisatı patladığında tavanınızda ve parkenizde oluşan zarar, hırsızların kapıyı zorlayarak eve girmesi ya da kısa devre sonrası çıkan küçük bir yangın DASK’ın kapsamına girmez. Bu tür gündelik riskler için konut sigortası devreye girer. Bazı poliçeler, deprem sonrası DASK limitini aşan bina hasarını ve eşya kaybını da ek teminatla karşılayabilir.
Poliçe seçerken nelere bakılmalı?
Konut sigortası yaptırırken yalnızca prime odaklanmak sık yapılan bir hatadır. Asıl bakılması gereken, hangi risklerin hangi limitlerle teminat altında olduğudur. Şu sorular karar sürecini kolaylaştırır:
- Bina ve eşya bedelleri gerçek değere yakın mı belirlenmiş? Eksik sigorta durumunda hasar ödemesi orantılı olarak düşebilir.
- Hırsızlık teminatı var mı, varsa zorla giriş şartı aranıyor mu?
- Su baskını ve komşuya verilen zarar (sorumluluk teminatı) poliçede yer alıyor mu?
- Muafiyet tutarı nedir, yani hasarın ne kadarı sigortalının üzerinde kalıyor?
- Acil durumlarda tesisatçı, çilingir gibi asistans hizmetleri sunuluyor mu?
Hasar anında yapılması gerekenler
Bir hasar yaşandığında ilk iş, can güvenliğini sağlamak ve zararın büyümesini engellemektir; örneğin su kaçağında ana vanayı kapatmak gibi. Ardından hasarın fotoğraf ve videolarını çekmek, sigorta şirketine ve gerekiyorsa ilgili kurumlara vakit kaybetmeden bildirimde bulunmak gerekir. Hırsızlık vakalarında kolluk kuvvetlerine tutanak tutturmak, tazminat sürecinin önemli bir parçasıdır.
Değerli eşyaların faturalarını, garanti belgelerini ve fotoğraflarını dijital ortamda saklamak da hasar sürecini ciddi biçimde hızlandırır. Bu belgeler, sigorta eksperinin değerlendirmesinde kayıp eşyaların değerini kanıtlamanın en kolay yoludur.
Güvenliğin görünmeyen katmanı
Kilit, alarm ve kamera evi korur; sigorta ise yaşanan bir felaketin ardından hayatı yeniden kurmayı kolaylaştırır. DASK’ı yasal bir zorunluluk olarak görmek yerine asgari bir güvence olarak değerlendirmek, evin ve eşyaların değerine uygun bir konut poliçesiyle bunu tamamlamak, ev güvenliğini gerçekten bütüncül hale getirir. Poliçeleri her yıl gözden geçirip değişen ev değerine göre güncellemek de bu planın unutulmaması gereken bir parçasıdır.