Arsa almadan önce imar durumu nasıl sorgulanır? 6 adımda rehber

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

“Yola cepheli, imarlı, yatırımlık arsa.” İlanlarda sıkça karşılaşılan bu cümle, alıcı açısından hiçbir şeyi garanti etmiyor. Bir parselin üzerine ne yapılabileceğini belirleyen şey ilan metni değil, yürürlükteki imar planı. Aynı mahallede yan yana duran iki parselden biri konut alanında, diğeri park ya da okul alanında kalabiliyor. Bu nedenle arsa yatırımında ilk ve en önemli adım, imar durumunu satın almadan önce sorgulamak. Peki bu sorgulama nasıl yapılır, hangi bilgi nereden alınır ve belgede nelere bakılmalı?

1. Ada ve parsel bilgisini netleştirin

Her sorgunun başlangıç noktası parselin kimliği: il, ilçe, mahalle ya da köy, ada ve parsel numarası. Bu bilgiyi satıcıdan alacağınız tapu senedi veya tapu kaydı örneğinden öğrenebilirsiniz. Ardından Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Parsel Sorgu uygulamasında parseli harita üzerinde bularak gösterilen arazinin gerçekten o parsel olup olmadığını, yüzölçümünü ve sınırlarını kontrol edin.

Burada önemli bir uyarı var: Parsel Sorgu bir kadastro uygulaması. Parselin yerini ve niteliğini gösterir, ancak imar durumunu göstermez. Tapuda “arsa” yazması da tek başına parselin yapılaşmaya açık olduğu anlamına gelmez; tapuda “tarla” olarak görünen bir taşınmaz ise çoğu zaman imar planı dışında kalır.

2. e-Plan üzerinden ön bilgi alın

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının e-Plan sistemi, idarelerin onayladığı imar planlarını tek bir platformda topluyor. Sistemde parsel bazında sorgulama yaparak plan kararlarını, plan notlarını ve askıdaki planları görmek mümkün. Ancak e-Plan’daki bilgiler, planı onaylayan idarenin sisteme yüklediği veriyle sınırlı. Bazı bölgelerde eksik ya da güncel olmayan kayıtlar bulunabileceği için buradan alınan çıktıyı yalnızca ön bilgi olarak değerlendirmek gerekiyor.

3. Bağlayıcı bilgi için belediyeye başvurun

Kesin ve resmi bilgi, parselin bulunduğu yerdeki belediyenin imar birimi tarafından düzenlenen imar durumu belgesiyle elde ediliyor. Pek çok belediye bu hizmeti e-Devlet ya da kendi internet sitesi üzerinden de sunuyor; sunmayanlarda ise yazılı başvuru yapılıyor. Belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki yerlerde yetkili idarenin değişebileceğini, bu nedenle parselin hangi idarenin sorumluluğunda olduğunu baştan öğrenmenin zaman kazandıracağını hatırlatalım.

4. Belgedeki kavramları doğru okuyun

İmar durumu belgesi teknik terimlerle dolu. Alıcı açısından en kritik olanlar şunlar:

  • Kullanım kararı: Parselin konut, ticaret, sanayi, turizm, tarım ya da park, yol, okul gibi kamusal kullanımlara ayrılıp ayrılmadığı.
  • TAKS (taban alanı kat sayısı): Binanın zemine oturacağı alanın parsel alanına oranı.
  • KAKS ya da emsal: Yapılabilecek toplam inşaat alanının parsel alanına oranı. Yatırım değerini en çok etkileyen kalemlerden biri.
  • Kat adedi veya bina yüksekliği: Parsele kaç katlı yapı yapılabileceği.
  • Yapı nizamı ve çekme mesafeleri: Binanın ayrık mı bitişik mi olacağı, yol ve komşu parsellere ne kadar uzak durması gerektiği.

Plan notlarını da mutlaka okuyun. Asgari parsel büyüklüğü, cephe şartı ya da bölgeye özgü kısıtlamalar çoğu zaman bu notlarda yer alıyor.

5. Kamusal alan ve imar uygulaması riskini sorun

Parselin tamamı ya da bir kısmı yol, park, otopark veya okul alanı gibi kamusal kullanıma ayrılmışsa, üzerine özel yapı yapılması mümkün olmayabilir ve kamulaştırma gündeme gelebilir. Bölgede henüz parselasyon yapılmadıysa, imar uygulaması sırasında parselden yol ve yeşil alan gibi kamu hizmetleri için pay ayrılabileceğini ve size kalacak net alanın tapudaki yüzölçümünden küçük olabileceğini de hesaba katmak gerekir. Bu nedenle belediyeye “bu bölgede imar uygulaması tamamlandı mı?” sorusunu yöneltmek, alacağınız cevabı satın alma kararınıza dahil etmek önemli.

6. Askıdaki planları ve koruma alanlarını kontrol edin

Henüz kesinleşmemiş plan değişiklikleri askı süresince ilan ediliyor ve bu süre içinde itiraz edilebiliyor. Bugün konut alanında görünen bir parsel, askıdaki bir değişiklikle farklı bir kullanıma ayrılabilir ya da tam tersi değer kazanabilir. Belediyenin ilan panosunu ve internet sitesini, e-Plan’daki askı bölümünü takip etmek bu riski azaltıyor.

Parselin orman, kıyı, sit ya da su havzası koruma alanı gibi özel mevzuata tabi bir bölgede olup olmadığı da yapılaşma koşullarını doğrudan etkiliyor. Tarım arazilerinde ise ifraz ve hisselendirmeye yönelik kurallar yapılaşmadan önce bile alım satımı sınırlayabiliyor.

Satın almadan önce son kontroller

  • İmar durumu belgesini satıcının elindeki eski bir kopyadan değil, güncel olarak kendiniz alın.
  • Tapu kaydındaki şerh, beyan ve ipotek bilgilerini inceleyin.
  • Parseli yerinde görün; yola erişimi, eğimi ve altyapı durumunu kontrol edin.
  • Hisseli bir arazi söz konusuysa hissenizin fiilen nerede olduğunu ve diğer paydaşlarla ilişkiyi ayrıca değerlendirin.

Arsa, doğru seçildiğinde uzun vadede güçlü bir yatırım aracı olabiliyor. Ancak değeri, büyük ölçüde üzerine ne yapılabildiğine bağlı. Birkaç saatlik bir sorgulama, yıllarca sürebilecek bir hayal kırıklığının önüne geçebilir.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış