Konut satışları geriledi, sektörden finansman ve teşvik çağrısı

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ekim ayı konut satış verileri, piyasadaki yavaşlamanın sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu. Açıklanan rakamların ardından gayrimenkul ve inşaat sektörünü temsil eden dernekler peş peşe değerlendirme yaptı. Ortak mesaj netti: Konut ihtiyacı devam ediyor, ancak bu ihtiyacın satışa dönüşmesi için finansmana erişimin kolaylaşması ve üretimin desteklenmesi gerekiyor.

Ekimde satışlar yıllık yüzde 23,3 geriledi

TÜİK verilerine göre ekim ayında Türkiye genelinde 131 bin 72 konut el değiştirdi. Bu rakam, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 23,3’lük bir düşüşe karşılık geliyor. Düşüş hem sıfır hem de ikinci el konutlarda görüldü, ancak ikinci el tarafındaki kayıp çok daha belirgin oldu.

Ekimde ilk kez satışa konu olan konut sayısı yüzde 13,1 azalarak 50 bin 105’e indi. İkinci el konut satışları ise yüzde 28,5 gerileyerek 80 bin 967 adette kaldı. İpotekli satışlar da yüzde 5,7 azalışla 23 bin 286 oldu; bu, ekimde satılan her 100 konuttan yaklaşık 18’inin kredi kullanılarak alındığı anlamına geliyor.

Yılın ilk on ayına bakıldığında tablo daha ılımlı olsa da yön değişmiyor. Ocak-ekim döneminde toplam konut satışları yüzde 9,2 azalarak 1 milyon 348 bin 80 adede geriledi. Bu dönemde ilk el satışlardaki düşüş yüzde 2,4’te sınırlı kalırken, ikinci el satışlar yüzde 12,3 azaldı.

Sıfır konutun payı 34 ayın zirvesinde

Verilerin dikkat çeken bir başka yönü, ilk el konutların toplam satışlar içindeki payı oldu. Ekimde bu oran yüzde 38,2’ye çıkarak son 34 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Sektör temsilcileri bu artışı iki farklı nedene bağlıyor. Bir yanda müteahhitlerin sunduğu taksitli ve esnek ödeme planları sıfır konuta olan ilgiyi canlı tutuyor; diğer yanda ikinci el satışlardaki sert düşüş, ilk el konutların oransal payını matematiksel olarak yukarı itiyor.

Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Hakan Şişik de alıcıların eski ve yıpranmış binalar yerine deprem yönetmeliğine uygun, yeni ve kurumsal projelere yöneldiğini, kampanyalar ile kentsel dönüşüm bilincinin bu eğilimi desteklediğini ifade etti.

GAPAS: Alım gücü ile fiyatlar arasındaki makas açılıyor

Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği (GAPAS) Başkanı Mustafa Kemal Şahin, ekim verilerini değerlendirirken konut talebinin ortadan kalkmadığını, ancak vatandaşın satın alma gücü ile konut fiyatları arasındaki farkın giderek büyüdüğünü vurguladı. Şahin’e göre yüksek finansman maliyetleri, krediye erişimin zorlaşması ve gelir artışlarının fiyatların gerisinde kalması, mevcut ihtiyacın gerçek bir alım talebine dönüşmesini engelliyor.

Şahin, müteahhitlerin kendi ödeme modelleriyle satışları desteklemesinin olumlu olduğunu ancak bu yöntemlerin tek başına sürdürülebilir olmadığını belirtti. Bankaların erişilebilir koşullarla sürece dahil olduğu yeni bir konut finansman modeline ihtiyaç duyulduğunu dile getiren Şahin, kamu, finans ve inşaat sektörleri ile meslek örgütlerinin ortak politika geliştirmesi çağrısında bulundu.

GAPAS Başkanı, konut piyasasındaki daralmanın yalnızca inşaatı değil; mobilya, beyaz eşya, lojistik ve istihdam gibi pek çok alanı da etkilediğine dikkat çekti. Arsa ve inşaat maliyetlerinin yanı sıra ruhsat ve bürokratik süreçlerin de gözden geçirilmesi gerektiğini ekledi.

İMSİFED: İlk evini alacaklara düşük faizli, uzun vadeli kredi

İnşaat Malzemesi Sanayicileri Federasyonu (İMSİFED) ve İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSİAD) Başkanı Şeref Demir de benzer bir çerçeve çizdi. Demir, satışlardaki gerilemenin finansman koşulları, üretim maliyetleri ve vatandaşın konuta erişimiyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Demir’in önerileri iki başlıkta toplanıyor. İlki talep tarafına yönelik: Konutu olmayan ve gelir düzeyi nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan hanelere, ilk evlerini alabilmeleri için düşük faizli ve uzun vadeli kredi sağlanması, aylık taksitlerin de hane gelirine uygun tutulması. İkincisi arz tarafına yönelik: Arsa arzını artıracak, üretim maliyetlerini öngörülebilir kılacak ve yeni konut yatırımlarını teşvik edecek somut adımların atılması.

Demir, konut üretiminin sürmesinin inşaattaki istihdamı korumanın yanı sıra sanayi başta olmak üzere sektöre mal ve hizmet sağlayan birçok iş kolunu da ayakta tuttuğunu hatırlattı.

Gözler finansman koşullarında

Sektör temsilcilerinin açıklamalarında öne çıkan ortak nokta, kalıcı bir toparlanmanın kredi maliyetlerindeki gelişmelere bağlı olduğu. Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği Genel Başkanı Hakan Akdoğan da durgunluğun temelinde alım gücündeki gerileme ve finansmana erişim güçlüğünün yattığını, ilk kez ev alacaklara gelirlerine uygun ödeme seçenekleri sunulması gerektiğini belirtti.

Önümüzdeki dönemde para politikası adımları ve bankaların konut kredisi koşulları, satış verilerinin seyrini belirleyecek başlıca etkenler arasında yer alıyor. Kasım ayı konut satış istatistikleri ise TÜİK tarafından aralık ayında yayımlanacak.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış