Şarj ederken yangın riski: Telefon, powerbank ve scooter

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Telefon gece boyunca yastığın yanında şarjda kalıyor, powerbank çantanın dibinde günlerce taşınıyor, elektrikli scooter ise koridorda prize takılı bekliyor. Bunların ortak noktası lityum iyon pil. Bu piller hafif ve güçlü oldukları için her yere girdi; ama hasar gördüklerinde ya da yanlış şarj edildiklerinde kısa sürede ısınıp alev alabiliyorlar. İtfaiyelerin son yıllarda sık sık uyardığı konulardan biri de bu.

Lityum pil neden alev alıyor?

Pilin içinde birbirine çok yakın duran katmanlar ve yanıcı bir elektrolit bulunuyor. Darbe, ezilme, üretim hatası ya da aşırı şarj bu katmanlar arasında kısa devreye yol açtığında pil kendi kendini ısıtmaya başlıyor. “Termal kaçak” denen bu durumda sıcaklık yükseldikçe yanındaki hücreler de etkileniyor ve olay zincirleme büyüyor. Bu yüzden lityum pil yangınları çoğu zaman bir anda, yoğun ve zehirli dumanla başlıyor; söndükten sonra yeniden alevlenebiliyor.

Şarj ederken yangın riskini artıran şey genellikle cihazın kendisi değil, kullanım alışkanlıkları. Aşağıdaki önlemlerin çoğu para gerektirmiyor.

Orijinal ya da sertifikalı şarj aleti kullanın

Cihazla birlikte gelen adaptör ve kablo, o pilin ihtiyacına göre tasarlanıyor. Pazar tezgâhından alınan, markasız ve üzerinde hiçbir etiket bulunmayan şarj aletleri gerilimi düzgün ayarlayamayabiliyor. Yedek adaptör alırken üretici onaylı ürünleri ya da CE işareti taşıyan, satıcısı belli modelleri tercih edin. Elektrikli scooter ve bisikletlerde bu kural daha da önemli: başka bir modelin şarj cihazı fişe uysa bile o bataryaya uygun olmayabilir.

Yatakta, koltukta, yastık altında şarj yok

Şarj sırasında hem adaptör hem cihaz ısınır. Telefon yorganın, yastığın ya da kanepe minderinin üzerinde kaldığında bu ısı dağılamaz. Şarjı komodin, masa ya da tezgâh gibi sert ve yanmaz bir yüzeyde yapmak, cihazın çevresinde boşluk bırakmak basit ama etkili bir alışkanlık. Tabletini yatağa götürüp şarja takan çocuklar için de aynı kural geçerli.

Scooter ve e-bisiklet için ayrı kurallar

Elektrikli scooter bataryaları telefon pilinden çok daha büyük olduğu için bir sorun çıktığında yangın da o ölçüde büyük oluyor. Bu nedenle:

  • Scooter’ı kaçış yolunda, yani evin giriş kapısının önünde, koridorda ya da apartman merdiven boşluğunda şarj etmeyin. Yangın çıkarsa tek çıkışınızı kapatır.
  • Gece yatarken ya da evden çıkarken şarja takılı bırakmayın. Şarj dolunca fişi çekin.
  • Uzun bir yolculuktan hemen sonra batarya sıcakken şarja takmayın, bir süre soğumasını bekleyin.
  • Düşme ya da çarpma sonrası bataryada çatlak, şişlik veya sıvı sızıntısı görürseniz kullanmayı bırakıp yetkili servise gösterin.
  • Bataryayı kendiniz açmaya, internetten alınan uyumsuz hücrelerle “güçlendirmeye” kalkmayın.

Apartmanda oturanlar için bir not daha: Ortak alanlarda, özellikle merdiven boşluğunda scooter şarj edilmesi yalnızca o daireyi değil tüm binayı riske atıyor. Bu konunun yönetim planına ya da kat malikleri kurulu kararına bağlanması komşular arası tartışmayı da önlüyor.

Powerbank’i sıcak arabada bırakmayın

Yaz aylarında güneş altında bekleyen bir aracın içi çok kısa sürede kızgın bir fırına dönüyor. Torpidoda unutulan powerbank, gösterge panelinin üzerinde bırakılan telefon bu sıcaklıkta zarar görebiliyor. Kışın ise dondurucu soğukta bırakılan bir cihazı eve gelir gelmez şarja takmak yerine oda sıcaklığına gelmesini beklemek daha doğru.

Şişmiş pil uyarısını ciddiye alın

Pilin arızalandığını gösteren işaretler genellikle önceden belli oluyor:

  • Telefonun ya da laptopun kasası kabarıyor, ekran yerinden oynuyor.
  • Cihaz normal kullanımda bile alışılmadık şekilde ısınıyor.
  • Keskin, kimyasal bir koku ya da hafif bir tıslama sesi geliyor.
  • Şarj eskisine göre çok hızlı bitiyor ya da hiç dolmuyor.

Şişmiş bir pili bastırarak düzeltmeye, delmeye ya da şarj etmeye çalışmayın. Cihazı kapatın, yanıcı eşyalardan uzak bir yere koyun ve yetkili servise götürün.

Eski pilleri çöpe atmayın

Ömrünü tamamlamış telefon pilleri, bozuk powerbankler ve kullanılmayan şarjlı oyuncaklar evsel çöpe karıştığında çöp kamyonunda ezilip yangın çıkarabiliyor. Bunları market, okul ve belediye noktalarındaki atık pil kutularına ya da elektronik atık toplama alanlarına bırakın. Çekmecede yıllarca bekletmek de iyi bir fikir değil; eski pil zamanla bozulabiliyor.

Yine de alev görürseniz

Küçük bir cihazdan duman çıkıyorsa ve güvenle ulaşabiliyorsanız önce fişi çekin. Alev büyümüşse müdahale etmeye çalışmak yerine herkesi evden çıkarın, çıkarken o odanın kapısını kapatın ve 112’yi arayın. Lityum pil yangınları beklenenden hızlı büyüyor ve çıkan duman zehirli. Söndü gibi görünen bir bataryanın bir süre sonra yeniden alev alabileceğini de unutmayın; bu yüzden kontrolü itfaiyeye bırakmak en güvenlisi.

Şarj ettiğiniz odada duman dedektörü olması, özellikle gece yaşanabilecek bir olayda size kaçmak için gereken zamanı kazandırır. Konut sigortası olanlar, poliçelerindeki yangın teminatının kapsamını da bu vesileyle bir kez gözden geçirebilir.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış