Projeden ev alırken haklarınız: Noter, cayma ve 48 ay kuralı

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Henüz temeli atılmış ya da inşaatı süren bir projeden konut almak, özellikle bütçesini taksitlere yaymak isteyenler için cazip bir yol. Hazır konuta göre daha uygun fiyat, ödeme planı esnekliği ve daire seçme avantajı bu tercihi öne çıkarıyor. Ne var ki ortada henüz bitmiş bir bina yokken para ödemek, alıcıyı ciddi risklerle karşı karşıya bırakabilir. Teslimin gecikmesi, projenin yarım kalması ya da vaat edilenle teslim edilenin uyuşmaması en sık yaşanan sorunlar arasında.

Projeden ev alırken bu riskleri azaltmanın yolu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un “ön ödemeli konut satışı” başlığı altında tanıdığı hakları bilmekten geçiyor. Kanun, konutun bedelini peşin ya da taksitle önceden ödeyip teslimi sonradan alan tüketiciyi özel olarak koruyor.

Önce yapı ruhsatı ve ön bilgilendirme formu

Kanuna göre yapı ruhsatı alınmamış bir proje için tüketiciyle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz. Bu nedenle ilk soru, projenin ruhsatının olup olmadığı olmalı. Ruhsat tarihi ve numarası ilgili belediyeden teyit edilebilir.

Satıcı, sözleşmenin kurulmasından en az bir gün önce, Bakanlıkça belirlenen bilgileri içeren bir ön bilgilendirme formunu alıcıya vermek zorunda. Formda genel olarak konutun nitelikleri, bedel, ödeme ve teslim koşulları gibi temel bilgiler yer alır. Formu acele etmeden okumak, satış ofisinde sözlü olarak anlatılanlarla yazılı olanı karşılaştırmak için en iyi fırsattır.

Noter şartı: Satış vaadi sözleşmesi nasıl yapılmalı?

Ön ödemeli konut satışında ya doğrudan tapuda satış yapılır ya da satış vaadi sözleşmesi imzalanır. Kanun, satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılmasını zorunlu tutuyor. Satış ofisinde imzalanan adi bir sözleşme bu şartı karşılamaz. Kanun burada tüketiciyi koruyan bir hüküm de getiriyor: Şekil şartına uyulmamışsa satıcı, sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez.

Ayrıca satıcı, geçerli bir sözleşme yapılmadan alıcıdan hangi ad altında olursa olsun ödeme ya da borç senedi isteyemez. “Yerinizi ayırtmak için” kapora veya rezervasyon bedeli talep edilmesi bu açıdan dikkatle değerlendirilmeli.

Noter sözleşmesinde mutlaka bulunması gerekenler şöyle sıralanabilir:

  • Blok, kat ve bağımsız bölüm numarasıyla dairenin net tanımı, brüt ve net metrekaresi
  • Toplam bedel, ödeme takvimi ve varsa vade farkı koşulları
  • Kesin teslim tarihi ve gecikme halinde uygulanacak yaptırım
  • Kullanılacak malzeme ve sosyal donatıların listesi; mümkünse onaylı mimari projeye atıf
  • Tapunun ne zaman ve hangi nitelikte (kat irtifakı ya da kat mülkiyeti) devredileceği

14 gün içinde gerekçesiz cayma

Alıcı, sözleşmeden itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterli. Bildirimi noter kanalıyla ya da iadeli taahhütlü yazıyla yapmak, ispat açısından en güvenli yoldur.

Konut kısmen ya da tamamen bağlı krediyle alınıyorsa kredi sözleşmesi bu 14 günlük sürenin sonunda yürürlüğe girer. Bu süre boyunca banka ya da finansman kuruluşu faiz, komisyon veya benzeri adlarla masraf isteyemez.

Teslim süresi en fazla 48 ay

Konutun sözleşmede taahhüt edilen sürede teslim edilmesi zorunlu. Kanun, bu sürenin her durumda sözleşme tarihinden itibaren 48 ayı geçemeyeceğini öngörüyor. Kat irtifakının alıcı adına tapuya tescil edilip zilyetliğin devredilmesi de teslim sayılıyor. Sözleşmedeki teslim tarihinin muğlak bırakılmaması, “inşaat bitiminde” gibi belirsiz ifadeler yerine açık bir tarih yazılması önemli.

24 aya kadar sözleşmeden dönme hakkı

Ön ödemeli konut alıcısı, sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebiliyor. Ancak bu hak bedelsiz değil. Satıcı; satış veya vaat sözleşmesinden doğan vergi, harç gibi yasal masrafların yanı sıra sözleşme bedeli üzerinden şu oranlara kadar tazminat isteyebiliyor:

  • İlk üç ay içinde dönülürse yüzde 2’ye kadar
  • Üç ile altı ay arasında yüzde 4’e kadar
  • Altı ile on iki ay arasında yüzde 6’ya kadar
  • On iki ile yirmi dört ay arasında yüzde 8’e kadar

Satıcı yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmemişse tüketiciden herhangi bir bedel isteyemez. Dönme halinde iade edilecek tutar ve borç senetleri, bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç 180 gün içinde geri verilmek zorunda.

Firmayı ve projeyi araştırmak

Yasal güvencelerin yanında alıcının kendi araştırması da belirleyici. Firmanın daha önce teslim ettiği projeleri yerinde görmek, o projelerde oturanlarla konuşmak ve teslim sürelerine uyulup uyulmadığını öğrenmek çok şey anlatır. Belirli büyüklüğün üzerindeki projelerde satıcının bina tamamlama sigortası gibi teminatlar sunması da kanunda öngörülüyor; bu teminatın varlığını sormak gerekir. Arsanın tapu kaydında ipotek veya haciz gibi şerhler olup olmadığını kontrol etmek ise hiçbir zaman atlanmamalı.

Projeden konut almak doğru adımlarla atıldığında avantajlı bir yatırım olabilir. Ruhsatı görmeden, noter sözleşmesi yapmadan ve haklarını öğrenmeden ödeme yapmamak, bu yolculuğun en temel kuralı.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış