Emlakçı komisyonu ne kadar? Satış ve kiralamada yasal sınırlar

Emlak Haber Ajansı
5 Min. Okuma

Ev alırken ya da kiralarken emlak ofisiyle çalışmak çoğu zaman süreci hızlandırır. Ancak imza aşamasına gelindiğinde en çok tartışma çıkan konu, ödenecek hizmet bedeli yani halk arasındaki adıyla emlakçı komisyonu olur. Kimin ne kadar ödeyeceği, hangi belgenin imzalanması gerektiği ve ofisin bu ücrete ne zaman hak kazandığı Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ile çerçeveye bağlanmış durumda. Kuralları baştan bilmek, hem alıcıyı ve kiracıyı hem de mülk sahibini sonradan doğabilecek anlaşmazlıklardan korur.

Satışta üst sınır: Satış bedelinin yüzde 4’ü

Yönetmeliğin hizmet bedelini düzenleyen 20’nci maddesine göre, alım satıma aracılık hizmetinde alınabilecek bedel, aracılık sözleşmesinde yazan satış bedelinin KDV hariç yüzde 4’ünü geçemez. Bu oran tek bir tarafa ait değil, işlemin toplam tavanıdır. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça bu bedel alıcı ile satıcı arasında eşit paylaşılır. Piyasada sık duyulan “alıcıdan yüzde 2, satıcıdan yüzde 2 artı KDV” uygulamasının dayanağı da budur.

Önemli bir ayrıntı daha var: Alıcı ve satıcı aynı taşınmaz için ofisle ayrı ayrı yetkilendirme sözleşmesi imzalamış olsa bile yalnızca bir hizmet bedeli alınabilir. Yani ofis, iki taraftan ayrı ayrı yüzde 4 isteyemez. Tavanın altında kalmak kaydıyla tarafların pazarlık yapması ve oranı düşürmesi ise tamamen serbest.

Kiralamada sınır: Bir aylık kira

Kiralık konutlarda kural daha sade. Kiralamaya aracılık hizmetinin bedeli, sözleşmedeki kira bedelinin KDV hariç bir aylık tutarını aşamaz. Bu tutar da aksi kararlaştırılmadıkça kiracı ile ev sahibi arasında eşit bölüşülür. Uygulamada bedelin tamamının kiracıdan istendiği durumlarla sık karşılaşılıyor; böyle bir düzenleme ancak yazılı olarak kararlaştırılırsa geçerli olur. Kiracı adayının, imzadan önce aracılık sözleşmesindeki paylaşım maddesini okuması bu yüzden önemli.

Yer göstermek ücretsiz, belge zorunlu

Bir evi gezdirmek için emlakçının sizden ücret istemesi mümkün değil. Yönetmelik, taşınmazın fiziksel olarak ya da elektronik ortamda gösterilmesini “taşınmaz gösterme belgesi” düzenlenmesi şartına bağlıyor ve bu hizmet karşılığında herhangi bir bedel talep edilemeyeceğini açıkça belirtiyor.

Gösterme belgesi en az iki nüsha hazırlanır ve bir nüshası size verilir. Belgede şu bilgilerin bulunması gerekir:

  • İşletmenin yetki belgesi numarası, iletişim bilgileri ve sorumlu emlak danışmanının adı ile imzası
  • Evin gösterildiği kişinin kimlik ve iletişim bilgileri ile imzası
  • Taşınmazın tapu kaydı bilgileri, cinsi ve adresi
  • Gösterilme amacı (satış ya da kiralama) ve tarihi
  • Uygulanacak hizmet bedeli oranı veya tutarı

Birden fazla ev aynı belgede yer alıyorsa her biri için ayrı imza alınır. İmzalamadan önce belgede yazan oranın konuştuğunuz rakamla aynı olup olmadığını kontrol etmek, ileride çıkabilecek “bu oran konuşulmamıştı” tartışmasının önüne geçer.

Ofisi devre dışı bırakmanın sonucu

Bazı alıcılar, emlakçının gösterdiği evin sahibine sonradan doğrudan ulaşıp komisyondan kurtulabileceğini düşünür. Yönetmelik bu ihtimali de öngörmüş durumda: Yetkilendirme sözleşmesinin süresi içinde, gösterme belgesini düzenleyen ofis aradan çıkarılarak ev doğrudan sahibinden satın alınır ya da kiralanırsa ofis yine hizmet bedeline hak kazanır. Bu nedenle imzaladığınız gösterme belgesi, sizin açınızdan da bağlayıcı bir kayıt niteliği taşır.

Yetki belgesini sorgulamadan çalışmayın

Taşınmaz ticareti yapan işletmelerin Ticaret Bakanlığı il müdürlüklerinden yetki belgesi alması zorunlu. Belge numarası hem gösterme belgesinde hem de sözleşmelerde yer almak zorunda olduğu için, numarası olmayan ya da paylaşmaktan kaçınan bir ofisle yola çıkmak risklidir. İlanlarda ve ofis girişinde bu numaranın görünür olması beklenir. Şüphe duyduğunuzda Bakanlığın sistemleri üzerinden sorgulama yapmak birkaç dakikanızı alır.

Ödeme anı ve dikkat edilecek noktalar

Ofis, yetkilendirme sözleşmesine konu hizmeti verdiğinde hizmet bedeline hak kazanır. Uygulamada ödeme çoğunlukla satışta tapu devrinin yapıldığı gün, kiralamada ise kira sözleşmesinin imzalandığı gün gerçekleşir. Henüz tapu randevusu alınmadan ya da sözleşme imzalanmadan komisyon istenmesi karşısında temkinli olmak gerekir.

Son olarak birkaç pratik öneri:

  • Komisyonu mutlaka faturalı ödeyin; fatura, ödemenin ve tutarın en sağlam kanıtıdır.
  • Oranın KDV hariç mi dahil mi konuşulduğunu netleştirin, sözleşmeye de bu şekilde yazdırın.
  • Ekspertiz, kredi danışmanlığı gibi ek hizmetler için ayrıca bedel istenirse, aynı işlem kapsamında verilen ilişkili hizmetler için tek bir hizmet bedeli alınabileceğini hatırlayın.
  • Tapudaki satış bedeli ile aracılık sözleşmesindeki bedelin tutarlı olmasına dikkat edin; komisyon hesabı sözleşmedeki rakam üzerinden yapılır.

Komisyon tartışmalarının büyük bölümü, kuralların bilinmemesinden ve sözlü anlaşmalardan doğuyor. Oranı, paylaşımı ve ödeme zamanını yazılı hale getirmek, emlakçıyla çalışmayı her iki taraf için de daha şeffaf ve güvenli kılar.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış